Txontxongiloen dantza...haizegoaren norantza.

Joan de ateburuan eta hontan, Baztango mugarritik haratago ikuskizun eta festa politak izan dira, Joan den asteburuan Zugarramurdin Eskual titiriteroen 7. topaketa antolatu zuten Kisulabe elkarteko gazteak, Estefa eta Mikelen oroimenez, Mikel eta Estefa Euskal Telebistako "txokolatex" saio mitikoaren, txontxongiloen egileak ziren eta bere tailerra, lana eta lagunak Zugarramurdi zeukaten. 1996an antolatu zen lehenengo aldiz, hil berria zen Mikel Diaz titiriteroa omentzeko asmoz, eta Euskal Herriko taldeei agertoki bat eskaintzeko xedez. Handik bi urtera Mikel Diazen bikotekide eta lankide izandako Estefa Erro zendu zen, eta ordutik bien omenez antolatzen da, normalki bi urtez bi urtetan antolatzen dute. Zugarramurdiko lagun batek komentatzen zidan titiritero taldeak gogoki eta pozik etortzen direla asteburu bat elkar pasatzera eta jakinez etortzen den jendea dohainik daukala ikusteko gauzak eta antolatzailea ez dutela sarrerik kobratzen, taldeak musutruk etortzen dira, zerbait ordaitzen diete saldutako kamiseten diruarekin eta talde bati eso besteari 100, 50 akaso 200 € ematen diete, honek bihurtu du festa erdi alternatiboa (laguntza ofiziala gabe) eta polit batean, festa bat lekua dagona denentzat , haurrentzat, ez hai haurrentzat , helduentzat, haurren gurasoentzat...bertakoentzat eta kanpokoentzat nahiz eta baztandarrentzat.

Azken hau, erraten dut erdi brometan, zertaz arestian komentatu dudan lagunarekin,  askotan Baztan eta Zugarramurdi buruz hitz egin dugu eta nik beti erran diot, guk Baztandarrak, (gehienak behinpin) pentsatzen dugula Zugarramurdi eta Urdazubi (bertze mugan gertatuko zen berdiña Oieregirekin) Baztan dela edo akaso Baztango auzoak edo auzotxoak, bai han urrun, Otsondoren bertze magalean, baina azkenian ia ia Baztangoak direla . Berak (arrazoi guztiarekin) ezez, inola ez eta nik errre ke erre baiez, guretzat direla, Baztango fransak edo alako zerbait...Azkeniam beti ateratzen zidan berberarekin, erranairu famatu horrekin "Zugarramurdiko tuntunena, Baztanen alkate" eta txarrena da,egia omen zela. Elizalde izan zen, izan dugun alkate txarrena eta gainera lapurra, Berak lapurtu zun Elizondon Baztango udaletxean zegoen erdi aroko harrizko armario zaharra (apalak harrizkoak ziren), harriak artu eta bere Zugarramurdiko etxera eraman zitun eta harri hoiek, barbakoa batean bihurtu ziren. Munduko lehendabiziko erdi aroko barbakoa izanen da.

Baita ere ateratzen zuen, nola orain dela 10, 12 urte, Baztango, gutxi gora bera 60 bat baserri sortu zuten mugimendu hortaz, nola Baztanetik (adminstratibotik) atera nahi ziren eta Zugarramurdin sartu, hau da Zugarramurditarrak izan. Lagunak, hori zerbaitengatik izango zela erraten zidan, guk beti gure haundikeriekin;    -Euskal Herriko ibarra haundiena dela, berdeena gure armarriaz (gudan irabazitakoa), hidalgoak garela eta bla, bla eta bla...  eta azkenian baztandar batzuk Baztanetik atera nahi.

Hau ez da aspaldiko kontuak oraindik horrela gabiltza, adibidez asteburu hontan gertatutakoa, Zugarramurdira iritxi bezain laster, laguna  ikusterakoan eta  -"iepa|| zer moduz" erran baino lehen eta zerua goibeldu zenez erran zidan: -Baztandarrak etorri eta beraiekin denbora txarra ekarri.

Edo gauean gertatutakoa, afaria ordaintzerakoan, norbaitek ohikatu zun ostatuko naagusiei: -Baztandarrak dira, kobraezau el doble, dirua daukatela,

guk dirua? erran genun eta berriz "azti seme" horrek: - Dirua akaso ez baino haudikerie, sobrante.

Gauz hauek aparte, asteburu ederra pasatu ginun eta egia erranez hain urbil egon arren desberdiñak gara, haiek mugaldekoak direlako akaso, nahasketa horregatik erdi hegoaldekoak erdi iparraldekoak, guri mila buelta ematen digute, herri txiki bat izane, gazte talde txiki bat izenez kapaz dira zerbait egitea ( denbora batian zeukaten lezetako gaupasa , antolatzea uztea behartuak izan ziren herria jendez betetzen zelako, ez zen kabitzen hNaerrian etortzen zen jendea) guk berriz gure haundikeriarekin , ez dugu ezer egiten edo kanpotik etortzen zaigu Igandean bezalaxe Nafarroari Kantaldia Baigorrikoak antolatuta  edo  udaletxeak eta gobernuak  dirukin emanaz. Beno bai, kapaz gara zerbait polita eta ederra antolatzea, nire lagun Zugarramurditarra esta eder horri "el dia del orgullo baztandarra" deitzen dio festa eder hori , gure  "Baztandarren biltzarra" da.

Mugarritik haratago ere izanen dugu Apirilan 26an, Izpegiren bertze aldean, Baigorrin, Nafarroaren eguna. Hauek ere, Basaize elkartea, berak bakarrik (lagunza ofiziali gabe) antolatzen dute eta  ez bakarrik Nafar guztien egun hau, baizik baita ere, bezperako musikaldia eta bertze ekitaldi kulturalak ere, adibidez Elizondon Apirilak 19an egin zena .

Zabaldu Bildu.net | del.icio.us